Abelardo de la Espriella: de tijger die orde belooft
Abelardo de la Espriella won op 31 mei 2026 de eerste ronde van de Colombiaanse presidentsverkiezingen volgens het preconteo. Dat is belangrijk, maar het is niet het interessantste aan hem. De interessantere vraag is: wat voor soort politicus staat hier ineens zo dicht bij de Casa de Nariño?
Mijn korte antwoord: De la Espriella is geen gewone outsider. Hij is een machtige insider die zich als outsider verkoopt. Een strafpleiter die van rechtszaken mediagevechten maakte. Een zakenman die luxe als politiek bewijsstuk gebruikt. Een campagneproduct dat orde, geloof, mannelijkheid en woede samenperst tot één strak merk. En ja: hij hoort thuis in dezelfde familie van politieke stijl als Donald Trump, Nayib Bukele en Javier Milei, ook al is de Colombiaanse context anders.
Ik schrijf dat niet neutraal-glimlachend vanaf de tribune. Ik heb een diepe afkeer van het Trump- en Bukele-model: politiek als persoonlijke macht, korte-termijnspectakel, vrienden bevoordelen, critici kleinmaken en instituties behandelen als hinderlijke meubels. Maar juist daarom moet de analyse beter zijn dan schelden. Als je alleen zegt dat het idioten zijn, heb je misschien gelijk op vrijdagavond, maar nog geen verklaring op maandagochtend.
En De la Espriella vraagt om verklaring.
De ordehonger is echt
Wie De la Espriella wil begrijpen, moet beginnen bij iets ongemakkelijks: zijn boodschap werkt omdat hij een echte angst aanspreekt. Colombia heeft een veiligheidsprobleem dat je niet oplost met een vriendelijke workshop en drie nieuwe overlegtafels. Gewapende groepen controleren gebieden. Afpersing is voor veel ondernemers en burgers geen abstract risico. De coca-economie blijft draaien. Petro's "paz total" heeft niet gebracht wat de naam beloofde.
De la Espriella heeft dat gat gezien. Zijn antwoord is hard en overzichtelijk: geen vredesprocessen meer, militaire druk, megagevangenissen, hernieuwde fumigatie van coca, nauwere samenwerking met de Verenigde Staten en Israël, en een veiligheidsaanpak die hij als een "Seguridad Democrática 2.0" presenteert (Acosta, 2026a; AFP, 2026; Villa Román, 2026).
Dat is de kracht van zijn verhaal. Niet dat het allemaal uitvoerbaar is. Niet dat het allemaal verstandig is. Maar het klinkt als actie in een land waar veel mensen vooral uitputting voelen.
"Onder mijn regering komen er geen vredesprocessen."
— De la Espriella, Reuters (Acosta, 2026a)
Dat is geen genuanceerde veiligheidsstrategie. Het is wel een zin die direct binnenkomt bij mensen die vinden dat de staat te vaak praat waar hij zou moeten beschermen.
Daar zit ook mijn ongemak. Je kunt die behoefte aan orde niet wegzetten als dom of fascistisch reflexgedrag. Veiligheid is geen rechtse hobby. Maar zodra een politicus veiligheid verkoopt als vrijbrief om tegenmacht, mensenrechten en kritiek te verzwakken, verandert een legitieme vraag in een gevaarlijk aanbod.
Een advocaat van macht, geen man van buiten
De la Espriella noemt zichzelf graag onafhankelijk. Formeel heeft hij daar ruimte voor: hij heeft nooit een publiek ambt bekleed. Maar dat maakt hem nog geen buitenstaander.
Zijn vader, Abelardo de la Espriella Juris, was actief in de politiek van Córdoba, was kandidaat voor het gouverneurschap en bekleedde publieke functies (Redacción El Tiempo, 1997). De zoon groeide op in Montería, studeerde rechten aan de conservatieve Universidad Sergio Arboleda en bouwde vanaf 2002 zijn eigen advocatenkantoor uit (Torres García, 2026). Zijn loopbaan liep niet via ministeries of burgemeesterschappen, maar via rechtbanken, media, rijke cliënten en machtige netwerken.
La Silla Vacía beschrijft hem als iemand die de verdediging van controversiële cliënten, luxe, mediaoptredens en nabijheid tot ongemakkelijke machten heeft omgezet in een persoonlijk merk (León et al., 2026). El País noemt hem de strafpleiter van "causas polémicas", zowel in rechtbanken als in de media (Osorio & Martín, 2026). El Espectador somt een carrière op met zeer uiteenlopende zaken: David Murcia van DMG, Álex Saab, parapolitieke figuren, Álvaro Uribe, maar ook slachtoffers als Natalia Ponce de León (Torres García, 2026).
Dat laatste mag niet verdwijnen. Een eerlijk profiel maakt hem niet platter dan hij is. Hij heeft ook zaken gedaan die maatschappelijk breed als waardevol gelden. Maar het patroon in de bronnen is helder: De la Espriella beweegt zich comfortabel in conflict, geld, zichtbaarheid en intimidatie. Hij is geen man die buiten de macht stond. Hij stond alleen buiten gekozen macht.
Dat verschil is groot.
De campagne als merkproduct
De la Espriella is niet per ongeluk theatraal. Zijn campagne is ontworpen als voorstelling. La Silla Vacía beschrijft bijeenkomsten met licht, rook, tijgervideo's, jingles, militaire groeten en vaste interactie met het publiek. De kandidaat verschijnt niet alleen met voorstellen, maar met een ritueel: "Firme por la patria", de tijger, de vijand, de redding (León et al., 2026).
"Hier staat jullie tijger, die brult en bijt."
— De la Espriella, La Silla Vacía (León et al., 2026)
Dat lijkt oppervlakkig, maar het is juist inhoudelijk. Bij dit soort politiek is de stijl geen verpakking om het product. De stijl is het product.
Andrew Postman schreef in The Guardian over zijn vader Neil Postman en diens waarschuwing uit Amusing Ourselves to Death: moderne politiek wordt niet alleen gevaarlijk wanneer informatie wordt verboden, maar ook wanneer publieke aandacht verdrinkt in vermaak, beelden, snelheid en prikkels (Postman, 2017). Dat is een bruikbare lens voor De la Espriella. Hij hoeft de kiezer niet eerst een beleidsprogramma van 180 pagina's in te trekken. Hij hoeft vooral een gevoel op te roepen dat beter werkt dan een beleidsprogramma: eindelijk iemand die het durft.
Dat is ook de Trump-les. Trump liet zien dat politieke ernst niet altijd wordt beloond. Aandacht wordt beloond. Herhaling wordt beloond. Belediging wordt beloond. Een simpel vijandbeeld wordt beloond. Frankwatching analyseerde in 2016 hoe Trump consequent werkte met simpele taal, emotionele woorden, shock, herkadering en het benutten van aanvallen van tegenstanders (Van der Burg, 2016). Je hoeft niet te geloven dat De la Espriella letterlijk dezelfde technieken uit hetzelfde handboek haalt om het patroon te zien.
Ook hij houdt het eenvoudig. Het land is ziek. De linkse elite is de vijand. De staat is te groot. Criminelen begrijpen alleen kracht. Wie kritiek stelt, is vaak onderdeel van het probleem. En hij, de tijger, is het antwoord.
"Dames en heren van links, in mij krijgen jullie een gezworen vijand..."
— De la Espriella, France 24 (France 24, 2026)
Dat werkt niet ondanks de overdrijving. Het werkt mede door de overdrijving.
Trump, Bukele en de verleiding van de korte klap
De la Espriella bewondert of imiteert niet alles openlijk, maar hij positioneert zich wel in een herkenbare internationale familie. France 24 typeert hem als bewonderaar van Trump, Milei en Bukele. Reuters wijst op de vergelijking met Bukele, inclusief de belofte van megagevangenissen en harde repressie tegen criminaliteit (Acosta, 2026b; France 24, 2026). El País ziet in hem een radicaal-rechtse kandidaat die de vlag van de harde oppositie tegen links het effectiefst heeft overgenomen (Stacey, 2026).
Het Bukele-model is verleidelijk omdat het snel zichtbaar resultaat belooft: straten rustiger, criminelen opgesloten, de leider populair, kritiek weggezet als gezeur van mensenrechtenclubs. Maar dat is precies het probleem. De staat wordt dan een machine voor zichtbare orde, terwijl de vraag naar rechten, fouten, willekeur, gevangenisomstandigheden en machtsconcentratie naar de achtergrond verdwijnt. Het is politiek voor de korte termijn met een lange schaduw.
Bij Trump zit de les op een ander niveau: niet alleen wat hij belooft, maar wat zijn beloftes doen met instituties. Rob Wijnberg vat in De Correspondent de waarschuwing samen met Masha Gessens regel voor opkomend autoritarisme: geloof de autocraat, hij meent wat hij zegt (Wijnberg, 2024). Thomas Zimmer maakt een vergelijkbaar punt over Trump: het gevaar zit niet alleen in temperament, maar in het plan om de staat te vullen met loyalisten, tegenstanders te straffen en onafhankelijke instanties onder politieke controle te brengen (Zimmer, 2023, 2024).
Dat betekent niet dat Colombia automatisch Amerika wordt, of dat De la Espriella Trump is met betere pakken en meer vallenato in de achtergrond. Analogie is geen kopieerapparaat. Maar de waarschuwing is relevant: neem autoritaire taal serieus voordat die beleid wordt.
De la Espriella heeft voorgesteld de staat met 40 procent te verkleinen, bijna de helft van de ministeries te schrappen, Colombia terug te trekken uit internationale organisaties zoals de VN, de OEA en het inter-Amerikaanse mensenrechtensysteem, en te regeren met noodinstrumenten om snel te handelen (León et al., 2026; Redacción Semana, 2025a, 2025b). Zijn verdedigers zullen zeggen: dat is daadkracht. Mijn vraag is simpeler: welke remmen blijven er over als daadkracht het hoogste politieke goed wordt?
"Heel simpel: je stuurt niemand."
— De la Espriella over vertegenwoordiging bij de VN, Semana (Redacción Semana, 2025b)
Democratie gaat niet alleen over stemmen winnen. Democratie gaat ook over wat je niet mag doen nadat je hebt gewonnen.
De morele draai: van advocaat van de duivel naar verdediger van de patria
Een van de meest fascinerende kanten van De la Espriella is zijn morele herverpakking. Jarenlang was hij de advocaat die moeilijke, vuile of maatschappelijk beladen zaken niet uit de weg ging. Dat verdedigde hij soms met een bijna provocerende beroepsopvatting: het recht staat los van moreel comfort.
"Ethiek heeft niets met het recht te maken."
— De la Espriella, El País (Osorio & Martín, 2026)
Nu presenteert hij zich als verdediger van God, familie, orde en vaderland. Volgens La Silla Vacía ging hij van verklaard atheïst naar zichtbaar katholiek, met een campagne waarin christelijke netwerken, geloofstaal en morele strijd een belangrijke rol spelen (León et al., 2026). El País beschrijft hem als ultrarechtse kandidaat die zich ook keert tegen abortusrechten en adoptie door paren van hetzelfde geslacht, en wijst op vrouwonvriendelijke en homofobe opmerkingen in de campagne (Osorio & Martín, 2026).
"feminist van de oude stempel"
— De la Espriella over zichzelf, La Silla Vacía (León et al., 2026)
Dit is geen klein detail. Het maakt van zijn politiek meer dan een veiligheidsprogramma. Het wordt een verhaal over wie wel en niet bij de morele gemeenschap hoort. De "patria" is dan niet alleen een land. Het is een gezuiverd wij. Wie daarbuiten valt, wordt al snel verdacht: links, progressief, journalist, rechter, ngo, internationale organisatie, feministe, "mamertería", wat het etiket van de dag ook is.
Dat is precies waarom de Trump-vergelijking nuttig is. Benjamin Wallace-Wells schreef na Trumps winst in 2016 dat de echte vraag niet alleen was hoe journalisten en peilers het hadden gemist, maar hoe miljoenen mensen hem als hun kampioen konden zien (Wallace-Wells, 2016). Bij De la Espriella geldt hetzelfde. Zijn aantrekkingskracht ligt niet alleen in beleid. Hij biedt zijn aanhang een emotionele rol: jullie zijn niet achterlijk, jullie zijn de echte natie; jullie zijn niet bang, jullie zijn wakker; jullie zijn niet hard, jullie zijn eindelijk eerlijk.
Dat is krachtig. En gevaarlijk.
De ongemakkelijke netwerken
De la Espriella's grootste kwetsbaarheid is niet dat hij controversiële cliënten had. Een advocaat mag controversiële cliënten verdedigen. Dat is geen schandaal, dat is rechtsstaat.
De vraag is wat zijn loopbaan en zakelijke omgeving zeggen over zijn verhouding tot macht.
Semana publiceerde al in 2006 vragen van Daniel Coronell over Fipaz, het referendoproject tegen extraditie en de plotselinge zakelijke sprong van De la Espriella's jonge advocatenfirma (Coronell, 2006). La Silla Vacía reconstrueert zijn rol rond Ralito, zijn verdediging van parapolitieke cliënten, DMG en Álex Saab, en benadrukt ook dat onderzoeken tegen hem in verschillende kwesties zijn gearchiveerd of dat hij beschuldigingen ontkent (León et al., 2026).
Vorágine publiceerde twee recente onderzoeken naar zijn zakelijke omgeving. Het eerste gaat over een perceel in Becerril, Cesar, dat De la Espriella in 2013 kocht en dat volgens Vorágine afkomstig was uit een verdeling van grond binnen de familie van Hugues Rodríguez Fuentes, alias "Comandante Barbie", een man die in Colombia werd veroordeeld voor het bevorderen van paramilitaire groepen (Flórez, 2026). Het tweede gaat over Elisa Rodríguez, aandeelhouder van de onderneming achter Ron Defensor, die volgens Vorágine zakelijke banden had met een veroordeelde witwasser en familie is van dezelfde Hugues Rodríguez (Vorágine, 2026a).
Daarbovenop publiceerde een journalistieke alliantie op 31 mei een onderzoek naar een onbeveiligde campagnedatabase van Defensores de la Patria. Volgens die alliantie bevatte de database 1,4 miljoen registraties, waaronder duizenden mogelijke ambtenaren en honderden politiegerelateerde e-mailadressen. De onderzoekers schrijven er nadrukkelijk bij dat niet zeker is of alle registraties vrijwillig waren, omdat het systeem geen goede identiteitsverificatie had (Alianza periodística, 2026).
Dit bewijst niet dat De la Espriella persoonlijk schuldig is aan elk probleem in zijn omgeving. Zo moet je dit niet lezen. Het laat wel iets zien dat politiek relevant is: de man die belooft Colombia schoon te vegen, komt zelf uit een wereld waar macht, geld, juridische agressie en twijfelachtige nabijheden voortdurend door elkaar lopen.
Wie met een bezem zwaait, moet niet bang zijn voor stof onder zijn eigen kast.
De pers als vijandige macht
Een leider die hard wil regeren, moet extra goed tegen controle kunnen. Bij De la Espriella is juist dat twijfelachtig.
Americas Quarterly meldt dat hij tussen 2008 en 2019 meer dan honderd klachten wegens injuria en calumnia indiende, volgens de Colombiaanse persvrijheidsorganisatie FLIP (Ávila, 2026). La Silla Vacía beschrijft een bredere strategie van civiele claims, strafklachten, publieke aanvallen en financiële druk tegen journalisten en critici (León et al., 2026). El País schrijft dat hij in campagne met gemak bij vriendelijke media verschijnt, maar kritische media vaker wegzet als leugenachtig of vijandig (Osorio & Martín, 2026).
"Niets raakt die onafhankelijke journalistiek harder dan de portemonnee."
— De la Espriella, La Silla Vacía (León et al., 2026)
Dat patroon past te goed bij het internationale autoritaire draaiboek om het als persoonlijke prikkelbaarheid af te doen. Trump noemt media vijanden. Bukele gebruikt populariteit om kritiek als verdacht weg te zetten. De la Espriella hoeft dat model niet exact te kopiëren om dezelfde richting op te bewegen: journalistiek wordt dan geen democratische controle, maar een obstakel in het verhaal van de leider.
En dat is precies waar mijn wantrouwen begint. Niet bij elke harde veiligheidsmaatregel. Niet bij elke rechtse economische opvatting. Maar bij de combinatie van harde macht, persoonlijke verheerlijking, vijanddenken en een slecht humeur tegenover controle.
Waarom hij werkt
Toch zou het te makkelijk zijn om te eindigen met: Colombia is gek geworden. Dat is lui, en bovendien niet waar.
De la Espriella werkt omdat hij dingen samenbrengt die in Colombia los rondzweven: angst voor criminaliteit, woede over Petro, heimwee naar Uribe's ordebelofte, religieuze mobilisatie, afkeer van progressieve cultuur, wantrouwen tegenover de staat, vermoeidheid met technocratische taal, en de aantrekkingskracht van rijkdom als bewijs van competentie. La Silla Vacía noemt zijn opkomst een teken dat Colombia de populistische fase met twee gezichten binnenstapt: links met subsidies en loonsverhogingen, rechts met het wonder van veiligheid en vaderland (Pacheco, 2026).
Dat is scherp gezien. De la Espriella is geen ongelukje. Hij is een symptoom.
Hij biedt kiezers geen beleidspakket, maar een emotionele ordening van de wereld. Aan de ene kant: criminelen, communisten, bureaucraten, corrupte elites, journalisten die volgens hem liegen, internationale clubs die Colombia tegenhouden. Aan de andere kant: patria, familie, God, ondernemers, soldaten, politie, "de mensen die nooit van de staat hebben geleefd".
Zo'n wereldbeeld leest lekker. Het is overzichtelijk. Je hoeft niet meer te leven met tragische complexiteit. Alles krijgt een plek. Iedereen krijgt een etiket. En bovenaan staat een man die belooft dat hij wel durft.
Maar landen zijn geen campagnevideo's. Ze zijn traag, koppig en ingewikkeld. Wie doet alsof één sterke man die complexiteit kan wegbranden, verkoopt meestal geen oplossing. Hij verkoopt verdoving.
Mijn probleem met Abelardo
Mijn probleem met De la Espriella is niet dat hij rechts is. Colombia mag een rechtse president kiezen. Mijn probleem is ook niet dat hij veiligheid centraal zet. Colombia heeft veiligheid nodig.
Mijn probleem is dat zijn politieke stijl te veel lijkt op wat elders al schade heeft aangericht: de leider als merk, de staat als instrument van persoonlijke wil, de pers als vijand, de rechter als hindernis, internationale mensenrechten als linkse ballast, de tegenstander als existentieel gevaar, en de kiezer als publiek dat vooral bevestiging en spektakel krijgt.
Trump en Bukele laten zien hoe aantrekkelijk dat model is. Ze laten ook zien wat het kost. Het levert snelle beelden op: de sterke man, de opgesloten vijand, de vernederde tegenstander, de massa die juicht. Maar ondertussen verschuift de norm. Minder twijfel. Minder controle. Minder geduld met minderheden. Minder waarheid. Meer loyaliteit.
Het gevaar zit niet in één losse uitspraak of één harde maatregel. Het zit in het patroon. Geloof leiders wanneer ze zeggen dat ze de remmen willen verwijderen. Geloof ze wanneer ze journalisten als vijanden behandelen. Geloof ze wanneer ze instituties alleen respecteren zolang die meewerken. Wacht niet tot het allemaal juridisch netjes is afgetimmerd voordat je het autoritaire patroon herkent.
De la Espriella is dus niet alleen een kandidaat. Hij is een test. Niet van links tegen rechts, maar van Colombia's democratische afweer: kan een land echte veiligheidsangst serieus nemen zonder zich uit te leveren aan een man die van orde een persoonlijk merk heeft gemaakt?
Op die vraag komt geen makkelijk antwoord. Maar dit weet ik wel: wie de democratie wil redden door haar remmen los te draaien, vraagt te veel vertrouwen. Zeker wanneer hij zelf achter het stuur wil zitten.
Referenties
Acosta, L. J. (2026a, 11 februari). Colombia's 'outsider' candidate De La Espriella vows military crackdown to boost economy. Reuters.
Acosta, L. J. (2026b, 28 mei). Colombia presidential candidate De La Espriella proposes mega-prisons, crime crackdown. Reuters.
AFP. (2026, 11 februari). Colombia election favorite vows US-backed strikes on narco camps. France 24.
Alianza periodística integrada por Cuestión Pública, Vorágine, Rutas del Conflicto, El Veinte y CLIP. (2026, 31 mei). En campaña de De la Espriella hay miles de funcionarios inscritos, incluyendo policías activos. Vorágine.
Ávila, R. (2026, 11 februari). Colombia's Bukele? Abelardo De La Espriella surges ahead. Americas Quarterly.
Coronell, D. (2006, 19 augustus). El apoderado. Semana.
Flórez, J. (2026, 15 februari). La tierra de un narcoparamilitar que pasó a manos de Abelardo de la Espriella. Vorágine.
France 24. (2026, 26 mei). Admirador de Trump, Milei y Bukele: así es Abelardo de la Espriella. France 24.
León, J., Ortiz, J., & Mejía, E. (2026, 29 mei). Abelardo de la Espriella, una marca importada para la época. La Silla Vacía.
Osorio, C., & Martín, M. (2026, 1 juni). Abelardo de la Espriella, el abogado del diablo que quiere ser presidente de Colombia. El País.
Pacheco, D. (2026, 31 mei). Habrá segunda vuelta: Abelardo y Cepeda se enfrentarán el 21 de junio. La Silla Vacía.
Postman, A. (2017, 2 februari). My dad predicted Trump in 1985: It's not Orwell, he warned, it's Brave New World. The Guardian.
Redacción El Tiempo. (1997, 13 oktober). Estoy invocando la solidaridad. El Tiempo.
Redacción Semana. (2025a, 16 november). Abelardo de la Espriella dice que eliminaría casi la mitad de los ministerios. Semana.
Redacción Semana. (2025b, 16 november). Abelardo de la Espriella anuncia que, si es presidente, retirará a Colombia de la ONU, la OEA y la CIDH. Semana.
Stacey, D. (2026, 26 mei). The far right takes flight in Colombia under Abelardo de la Espriella. El País English.
Torres García, N. (2026, 24 april). Este es Abelardo de la Espriella: el polémico abogado que busca la Presidencia como outsider. El Espectador.
Van der Burg, V. (2016, 6 mei). Psychologische trucs & hypnose: hoe Donald Trump de verkiezingen wint. Frankwatching.
Villa Román, E. (2026, 31 mei). Las propuestas de Abelardo de la Espriella: seguridad total de "mano dura" y el crecimiento económico acelerado. El País.
Vorágine. (2026a, 30 mei). La socia de Abelardo que hizo negocios con un lavador de la mafia. Vorágine.
Wallace-Wells, B. (2016, 9 november). Who believed in Trump, and who is to blame. The New Yorker.
Wijnberg, R. (2024, 6 november). Met Donald Trump kiest Amerika voor de autoritaire antidemocraat. Laat dat een indringende waarschuwing zijn. De Correspondent.
Zimmer, T. (2023, 8 december). Donald Trump, American dictator. Democracy Americana.
Zimmer, T. (2024, 14 november). Why the second Trump regime will be far more dangerous. Democracy Americana.
AI-verklaring
AI is gebruikt als ondersteuning bij het schrijven en redigeren van dit blogartikel, inclusief structuur, formulering en consistentiecontrole. De inhoudelijke keuzes, persoonlijk perspectief, broninterpretatie, eindredactie en verantwoordelijkheid voor de definitieve tekst blijven bij de auteur.